"Pan Samochodzik i Tajemnica Tajemnic"

Miejsce akcji:

Akcja rozgrywa się na dwóch płaszczyznach: w Pradze czeskiej (gdzie przebywa Tomasz) oraz w Bieszczadach - w Sanoku, Lesku oraz okolicach jeziora Solińskiego (gdzie znajduje się Baśka). Z czasem Baśka i Tomasz spotykają się i odtąd akcja toczy się już na jednej płaszczyźnie.

Czas akcji:

Akcja toczy się w wakacje 1974 r. w rok po przygodach Pana Samochodzika we Fromborku.

Bohaterowie:

Baśka - (patrz opis)
Dyrektor Jan Marczak - (patrz opis)
Jarosław Dohnal - czeski historyk sztuki, przyjaciel Tomasza; niski, łysiejący i zażywny mężczyzna, odznaczający się wielką serdecznością i gościnnością
Helena Dohnalova - starsza córka Jarosława, kustosz muzealny, piękna dziewczyna w wieku ok. 26 lat o wyrazistych oczach. Helenka jednak na wszelki sposób stara się zatrzeć swą kobiecość ubierając się i strzygąc jak mężczyzna
Ludmiła Dohnalova - młodsza córka Jarosława, wysoka, szczupła dziewczyna w wieku 15 lat o wystających kościach policzkowych, długich włosach, szarych oczach i kokieteryjnym spojrzeniu
magister Franciszek Skwarek - oficjalnie stypendysta-doktorant brylujący swą niepospolitą inteligencją i równie wyjątkową posturą. Trzydziestoletni, przystojny, dobrze zbudowany blondyn. Z czasem okazuje się, że inteligencja pana magistra podobnie jak jego dobre intencje jest nieco naciągana...
Zdenek Blacha - czeski cwaniaczek o skłonnościach kryminalnych, niechlujnie uczesany, długowłosy młodzian o płaskim nosie i odstających uszach
Henry Smith - ambitny członek Bractwa Różokrzyżowców i jednocześnie wiedeński jubiler. Niski, korpulentny, elegancki jegomość
"Robert" - tajemniczy złoczyńca, którego Tomasz podejrzewa o kierowanie gangiem przemytników. Choć nie pojawia się on ani razu, jego duch prześladuje bohaterów książki
profesor Hilary - nauczyciel Baśki, występujący w zasadzie wyłącznie na kartach jego pamietnika. Wraz z nim i kilkoma kolegami-harcerzami Baśka wędruje po Bieszczadach
rodzina Gnatów - tatuś, mamusia i dwóch synalków-rodzina bieszczadzkich rzezimieszków, podejrzanych cwaniaczków-kombinatorów
Półkijaniec - okaz bieszczadzkiego dziada, trudniącego się handlem złomem i stroniącego zdecydowanie od higieny. Postać epizodyczna, choć jego kolekcjonerskie zamiłowania nie pozostają bez wpływu na akcję

W Tomie "Tajemnica Tajemnic" Tomasz na polecenie dyrektora Marczaka zajmuje się tropieniem przemytników starych i cennych ikon. Trop złodziei prowadzi z Bieszczad przez Pragę do Wiednia, gdzie dzieła sztuki upłynniane są na tamtejszych aukcjach.

Na połoninie Caryńskiej
Fotka z lipca 2004 r.

Tomasz udaje się służbowo do Pragi by razem ze swym czeskim przyjacielem Jarosławem Dohnalem i jego dwiema córkami - starszą feministką i młodszą lolitką rozwiązać zagadkę przemytu. Na miejscu okazuje się jednak, że sprawa przemytu ikon wiąże się z tajemnicą talizmanu szesnastowiecznego alchemika i maga Edwarda Kelleya. Odtąd sprawa ikon i talizmanu ciągnie się równolegle w dwóch miejscach na raz.

Prócz wyżej wymienionych postaci Tomaszowi pomaga jeszcze jeden istotny bohater - błękitny dog Protazy. To wielkie psisko od początku wprowadza zamęt i bałagan ale też z czasem bardzo Panu Samochodzikowi pomaga, tak jak to miało miejsce w świetnej i iście szatańskiej scenie pojedynku psów w zagrodzie Gnatów. Pierwowzorem Protazego był z pewnością "oryginalny" dog Zbigniewa Nienackiego. Gdy w 1994 r. odwiedziłem autora w Jerzwałdzie, pamiętam, że pokazywał nam zdjęcia swoich psów; był wśród nich i wielki dog.

Szczyt Smerek

W pięknej scenerii urzekających praskich zaułków rozgrywa się kryminalna intryga w której poznajemy element czeskiej przestępczości w postaci Zdenka Blachy - naiwnego i kiepskiego złodzieja. Blacha wyjątkowo nieporadnie radzi sobie z bądź co bądź trudnym fachem przemytnika i jest nabierany przez wszystkich wokół - nawet przez Tomasza, który w koszmarnie naiwnej rozmowie przekonuje go, że jest gangsterem. Pocieszające jest tu tylko to, że polski element przestępczy w postaci rodziny Gnatów jest również tępy i naiwny.

Pewną nowością w "Tajemnicy tajemnic" jest nowatorskie ukazanie postaci dyrektora Marczaka. Ten biurokrata, który zazwyczaj jest ukazany w książce z wysokości swego biurka, tym razem nadzwyczaj aktywnie włącza się do akcji, prezentując zadziwiającą witalność i zdolności aktorskie. Ani na minutę jednak Marczak nie zapomina, że jest VIP-em i nawet upokorzony zachowuje chłód i godność. Nowością są również zdolności charakteryzacyjne Tomasza, który kilkakrotnie przebiera się za brodatego okularnika z podobnym skutkiem z jakim przebierał się stary pianista Leclerc w kultowym angielskim serialu "Allo Allo".

Skansen w Sanoku

Prócz wielu zaangażowanych w sprawę podmiotów: ministerstw kultury, służb policyjnych i celnych obu krajów oraz polskiego i czeskiego światka przestępczego w sprawę miesza się również tajemnicze Bractwo Różokrzyżowców w osobie jowialnego i zabawnego wiedeńskiego jubilera pana Smitha.

"Tajemnica tajemnic" to pozycja świetna i wciągająca. Intryga kryminalna rozgrywająca się w tajemniczej atmosferze pracowni alchemicznych, czarów i zaklęć sprzed wieków, jest rewelacyjna. Autor poprzez biografie Kelleya i drugiego słynnego maga - Johna Dee* obrazuje nam jak wielki wpływ na dworach królewskich i książęcych mieli przed wiekami mistrzowie czarnej magii. Prócz opisów wspaniałego i urzekającego miasta jakim jest Praga, Zbigniew Nienacki proponuje nam również ciekawy spacer po Bieszczadach nie wyłączając sugestywnego opisu sanockiego skansenu. Przemyt ikon - oś przewodnia książki - daje autorowi szansę na przybliżenie czytelnikom tej interesującej gałęzi sztuki a obecnośc Prota - na krótki wykład o psich rasach i psich zwyczajach.

* o związkach Johna Dee z polskim magnatem i mężem stanu Olbrachtem Łaskim pisze w tygodniku "Polityka" Jerzy Besala w artykule "Warchoł Polski" (Polityka nr 44 (2374), 2 listopada 2002)

Lesko, ratusz miejski

Oraz kilka fotek z Pragi z czerwca 2004 r.

Na Rynku Staromiejskim w Pradze

Przed starym cmentarzem
żydowskim, gdzie pochowany jest
rabin Lowe

Na ulicy Paryskiej.
To na tej ulicy mieszkał
Jarosław Dohnal ze swymi córkami